Wellness Tourism in Nepal (नेपालमा आरोग्य पर्यटन)

 

पर्यटन: अनुभुती (Tourism as an experience)

“ए विनय दाइ ! घुम्न जाँदा के रमाइलो लाग्छ तपाईंलाई ?”

“रमाइलो त हुन्छ नि बाबु ! तर असली मज्जा कहाँ हुन्छ थाहा छ?”

हामी प्रायः सोच्छौं, घुम्न जानु भनेको फोटो खिच्नु, दायाँबायाँको दृश्य हेर्नु, अनि फर्केर आएर अरूलाई कथा सुनाउनु हो। तर साँचो कुरा के हो भने, तपाईं घुम्न जाँदा कथा सुन्ने मात्रै होइन क्या ! कथाको पात्र आफै बन्न जानु हो ।

“कथा बन्नु भनेको मतलब ?”
“हो नि, सोच्नुस् त। सरांगकोट पुगेर सूर्योदय हेर्नु मात्रै कथा हो र? बिहान बिहान सबेरै ४ बजे उठ्दा निद्राले आँखा नै खोल्न नसक्ने त्यो समय पनि त कथा होइन र ?”

घुमघामको असली मजा त्यहीँ हुन्छ जहाँ तपाईं आफै सहभागी हुनुहुन्छ। उकालो चढ्दा हाफ हाफ गर्नु, स्थानीयसँग गफ गर्न पाउनु, नयाँ खाना खाँदा “आम्म्मा यो के हो?” भनेर सोध्नु, यी सबै तपाईंको आफ्नै कथाका सीनहरु होइन र ?

“तर दाइ, हाम्रो त खासै केही हुँदैन जस्तो लाग्छ।”
“त्यही त मजा हो! एउटै ठाउँमा गएका साथीहरूलाई सोध्नुस् त !  पाँच जनाको पाँच फरक अनुभव हुन्छ।”

एकजना भन्छ, “प्रकृति स्वर्ग जस्तो थियो, आहा सुर्योदय ।”
अर्को भन्छ, “खाना चाहिँ बिर्सनै नसकिने, गज्जब ।”
तेस्रो चाहिँ सिधै भन्छ, “वाईफाई थिएन, दुःख पाइयो, बोर भयो नि !" 
चौथो भन्छ, "म उठ्दा त सुर्य नै गायब |"
पाँचौं भन्छ, "तोइट ! मलाई त खम्बा नै मस्त एडभेन्चर भयो यार |"

 

अब भन्नुस्, कथा भएन त?

नेपाल त झन् यस्तो देश हो जहाँ हरेक यात्रामा नयाँ कथा पाइन्छ। हिमाल, पहाड, तराई, संस्कृति, खाना, मानिस, सबैले तपाईंलाई कथाको पात्र बनाइदिन्छन्।

“अनि अब के गर्ने त?”
“सिधा कुरा, अब घुम्न जाँदा केवल हेर्ने मात्रै होइन, स्थानीय संग रमाउने, अनुभुति गर्ने, सिक्ने र प्राकृतिक जीवन शैलीमा बाँच्ने। फोटो मात्र होइन, अनुभव बटुल्ने।”

किनकि अन्त्यमा, साथीहरूलाई सुनाउने सबैभन्दा रमाइलो कथा भनेको तपाईंको आफ्नै हुन्छ।

“अनि दाइ, म पनि कथाको हिरो हो त?”
“पक्का हो नि  ! बस, अब यात्रा सुरु गर।” अस्तु |

सुकु भ्वय: ( Suku Bhwaya)

 भोज कि विज्ञान? नेवारी 'सुकु भ्वय:' को स्वादिलो यात्रा र पर्यटनको सम्भावना

लेखक: विनय शाक्य

आज म तपाईंहरूलाई एउटा यस्तो यात्रामा लैजाँदैछु, जहाँ स्वाद मात्र छैन, एउटा गज्जबको विज्ञान पनि लुकेको छ। हामीले सधैं खाँदै आएको 'नेवारी भ्वय:' (भोज) लाई पश्चिमा देशको 'थ्री-कोर्स मील' (3-Course Meal) सँग दाँजेर हेर्नुभएको छ? छैन भने, आउनुहोस् आज यसको भित्री रहस्य खोलौँ।

१. सुकुलमा बस्नुको रहस्य: पलेँटी आसनको विज्ञान

भोजमा छिर्नेबित्तिकै हामी कुर्सीमा होइन, परालको सुकुलमा पङ्क्तिबद्ध भएर बस्छौँ। यसरी भुइँमा पलेँटी कसेर बस्नुको एउटा ठूलो वैज्ञानिक कारण छ। जब हामी पलेँटी कसेर बस्छौँ, हाम्रो मेरुदण्ड सिधा हुन्छ र शरीरमा शान्तिको अनुभूति हुन्छ। यो आसनमा बस्दा हाम्रो पेटका मांसपेशीहरू खुल्छन्, जसले गर्दा पाचन रस (Digestive Juices) हरू राम्ररी निस्कन पाउँछन्। कुर्सी-टेबलमा भन्दा सुकुलमा बसेर खाँदा पेटले बढी आराम पाउँछ र खाना पाचनको प्रक्रिया बस्दाबस्दै सुरु भइसकेको हुन्छ।

२. समयबजी (The Starter)

जब हामी भोजमा बस्छौँ, सबैभन्दा पहिले आउँछ, समयबजी। पश्चिमा संस्कृतिमा यसलाई 'स्टार्टर' भनिन्छ। चिउरा, छोइला, कचिला, भटमास, आलु, अदुवा र बोडी जस्ता परिकारले हाम्रो भोकलाई जगाउने काम गर्छ। यसले हाम्रो पाचन प्रणालीलाई अब 'भारी खाना' आउँदैछ है भनेर संदेश पठाउछ र भारी खाना खानको लागि मानसिक रुपले तयार पार्छ।

३. मुख्य खाना र पाचनको सहयात्री: पाउँ क्वा:  (The Main Course)

समयबजीपछि सुरु हुन्छ मुख्य भोज अर्थात् 'भ्वय:'। थरीथरीका गेडागुडी, सागसब्जी र मासुका टन्नै परिकारले हाम्रो पात भरिन्छ। तर, यो भोजको एउटा 'सीक्रेट' छ, बीच-बीचमा ल्याइने 'पाउँ क्वा' (लप्सीको तातो सुप)। यसमा हालिएको हिंग र बिरेनुनले खानालाई पचाउन जादु जस्तै काम गर्छ। जतिसुकै 'हाई क्यालोरी' खाना भए पनि हिंगको सुगन्ध र बिरेनुनको गुणले पेटलाई हलुका बनाउँछ। त्यसैले त हाम्रा पुर्खाहरूले बीच-बीचमा सुप खाने चलन बसाएका रहेछन्!

४. अन्तिममा सन्तुलन: नेगेटिभ डाइट (The Dessert & Negative Diet)

भोजको अन्त्यमा दही र मिठाई त सबैले खान्छन्। तर नेवारी भोजमा एउटा अनौठो र वैज्ञानिक चलन छ, 'सिसापुसा'। यसमा काँचो मुला, भिजाएर टुसा पलाएको केराउ र मौसम अनुसारको फलफूल दिइन्छ। यसलाई आधुनिक पोषण विज्ञानको भाषामा 'Negative Diet' भन्न सकिन्छ। काँचो मुला र टुसाएका गेडागुडीमा हुने इन्जाइम र फाइबरले अघि खाएको चिल्लो र भारी खानालाई सन्तुलनमा ल्याउँछ। "अन्तिम सम्म भोज खानुपर्छ" भन्ने हाम्रो परम्परा त्यसै बनेको होइन रहेछ, यसको त ठूलो स्वास्थ्य लाभ रहेछ।

भोज पर्यटन: अबको बाटो

हाम्रो यो विशिष्ट भोजलाई केवल पेट भर्ने माध्यम मात्र नबनाएर 'भोज पर्यटन' (Feast Tourism) को रूपमा विकास गर्न सकिन्छ। सोच्नुहोस् त, यदि हामीले विदेशी पर्यटकहरूलाई सुकुलमा बसाएर, प्रत्येक परिकारको गुण र वैज्ञानिक महत्त्व सम्झाउँदै स-शुल्क भोज खुवायौँ भने कस्तो होला?

यसले दुईवटा फाइदा हुन्छ:

• आर्थिक समृद्धि: स्थानीय समुदायले पर्यटकलाई भोजमा सामेल गराएर सिधै आर्थिक लाभ लिन सक्छन् र आत्मनिर्भर बन्न सक्छन्।
• परम्पराको संरक्षण: जब हाम्रो संस्कृतिले पैसा र सम्मान दुवै कमाउन थाल्छ, तब नयाँ पुस्ताले पनि यसलाई गर्वका साथ अंगाल्ने र जोगाउने छन्।

नेवारी भोज केवल खाना होइन, यो त एउटा जिउँदो संग्रहालय, जीवन शैली र विज्ञानको संगम हो। अर्को पटक भोज खाँदा यी कुराहरूलाई तपाईले पनि पक्कै सम्झिनुहोला है! अस्तु|

Sleep Tourism in Nepal (निद्रा पर्यटन)

Spiritual Tourism in Nepal ( नेपालमा आध्यात्मक पर्यटन)

Agro Tourism (कृषि पर्यटन)

Healing Adventure

What is a Healing Adventure?

A healing adventure is a conscious, often courageous, journey you undertake to restore, rediscover, or redefine your whole self, body, mind, and spirit. Unlike passive recovery, it's framed not as a problem to be solved, but as an exploration to be experienced.

It's the process of moving from a state of dis-ease (which could be physical illness, emotional pain, burnout, grief, or a general sense of being lost) towards a state of greater wholeness, peace, and vitality. The "adventure" part implies that there will be unknowns, challenges, discoveries, and ultimately, growth.

The Essential Elements of a Healing Adventure

Think of it like a hero's journey for your own well-being.

The Call to Adventure (The Awakening):
This is the initial spark. It might be a diagnosis, a heartbreak, a burnout, a profound sense of emptiness, or simply a deep inner knowing that says, "There must be more to life than this."

Crossing the Threshold (The Commitment):
This is the moment you decide to answer the call. You commit to the journey, even though you don't have the full map. This might mean booking that therapy session, signing up for a yoga class, buying a journal, or simply deciding to change your diet.

The Road of Trials (The Work):
This is the core of the adventure. It's where you face challenges, learn new skills, and gather "tools" for your toolkit. This phase can be messy and non-linear. It includes:

Exploring Modalities:
Trying therapy, meditation, acupressure, breathwork, sound healing, forest bathing, etc.

Confronting Shadows:
Facing old wounds, limiting beliefs, and fears.

Acquiring Allies:
Finding therapists, healers, supportive friends, or a community who understand and support your journey.

The Revelation (The Insight):
Somewhere along the path, you have breakthroughs. You gain a new understanding of yourself, your past, or your patterns. It's the "Aha!" moment that shifts your entire perspective.

The Transformation (The Return):
You integrate your lessons and return to your daily life, but you are changed. You have new tools, a stronger sense of self, and a different way of being in the world. The healing isn't about going "back" to who you were, but forward into a more resilient, authentic, and whole version of yourself.

Where Can Your Healing Adventure Take Place?

The landscape of your adventure is vast and deeply personal:

An Inner Journey:
Through meditation, journaling, and shadow work. Exploring your mind, emotions, and subconscious beliefs.

A Journey into Nature:
Through hiking, forest bathing, gardening, or simply sitting by the ocean. Reconnecting with the earth's rhythms to find your own.

A Physical Journey:
Through yoga, dance, martial arts, or a new fitness routine. Learning to listen to, respect, and empower your body.

A Creative Journey:
Through painting, writing, music, or cooking. Using expression as a way to process and release what words cannot capture.

A Pilgrimage:
Travelling to a sacred place, a mountain in the Himalayas, a temple and monasteries, viharas in Nepal, or even a quiet spot in your local park that feels holy to you, with the intention of healing.

How to Begin Your Own Healing Adventure

Set a Gentle Intention:
Instead of a rigid goal like "be happy," try "I intend to explore what brings me peace" or "I am open to understanding my pain."

Start with One Small Step:
You don't need to overhaul your life today. Commit to a 5-minute meditation, a walk in the park, or writing one page in a journal.

Follow Your Curiosity:
What calls to you? Is it a book on mindfulness? A friend's story about Reiki? A desire to learn to cook healthy food? Your intuition is your best guide.

Embrace the Unknown:
Be willing to be a beginner. Be open to things that might seem unconventional. The path will reveal itself as you walk it.

Practice Self-Compassion:
There will be difficult days. The adventure isn't about being perfect. It's about being kind to yourself through all the twists and turns.

A Final Thought

A healing adventure is ultimately a journey home to the truth of who you are beneath the pain, the conditioning, and the noise of the world. It's about reclaiming your vitality, your voice, and your inner peace.

It is one of the most worthy journeys you will ever undertake. May your path be filled with courage, discovery, and profound grace.

#healingadventure #healing #meditation #vinayashakyablog #adventurehealing

108 Prayer beads (Japamala)

Why 108? Unlocking the Cosmic Secrets of the Nepali Prayer Beads (Japamala)

The Mystery of the Mala

As you travel through the sacred sites of Kathmandu, Patan, and beyond, you will notice a common, beautiful sight: hands gently turning a string of wooden or stone beads. This is the Japamala (जपमाला), or prayer rosary.

It is the most fundamental tool for meditation and mantra recitation in Hinduism and Buddhism. But if you count the beads, you'll find a highly specific number: 108.

Why 108? Why not 100? The number isn't random—it’s brilliant. It is a calculated spiritual formula that connects the person holding the beads to the entire universe.

Pillar 1: The Cosmic Alignment

The ancient sages who designed the mala were master astronomers. They ensured the beads mapped out the full cycle of the cosmos:

• The Universe in Your Hands: In Vedic Astrology, there are 12 Houses (Zodiac Signs) and 9 Planets (Grahas) that influence our lives. When you multiply them, you get the magic number: Chanting a mantra 108 times is like taking a spiritual journey through every single corner of the universe, encompassing all possible celestial influences.

• The Star Map: There are also 27 key constellations (Nakshatras) in the sky. When you divide each constellation into 4 sections, you again reach 27 times 4 =108. The mala literally represents the complete star map above our heads!

Pillar 2: The Spiritual Completion

In the world of scripture and devotion, 108 represents the ultimate fulfilment of a prayer:

• The Main Texts: Hinduism has 108 principal Upanishads—the philosophical core of the ancient scriptures.

• The Divine Names: Almost every major God and Goddess (like Shiva, Vishnu, or the Goddess Durga) is honored with a list of 108 sacred names. When a devotee chants 108 times, they are calling upon the complete, full presence of the deity.

Pillar 3: The Energy of the Heart

Finally, 108 is deeply connected to your own body's energy.

• In Yogic tradition, it is believed that you have 108 major Nadis, or energy channels, that all meet right at your heart center (Anahata Chakra).

• The practice of Japa (repetition) 108 times is intended to clear and awaken all these channels, allowing pure energy to flow, leading to greater clarity and peace.

The mala is not just counting; it is a way to align your heart, mind, and energy with the fundamental blueprint of the cosmos.

The Last Bead: The Guru’s Lesson

You will notice one extra bead, the 109th bead, which is usually larger or distinct. This is the Guru Bead or Sumeru (the mountain peak).

• The Meaning: It marks the completion of the cycle. It is the spiritual summit.

• The Practice: When a devotee reaches this bead, they do not simply cross over it. They pause, reflect on their teacher, and then reverse the direction of their counting. It’s a powerful lesson: you should never step over the source of your wisdom.

Bringing the Story Home

When you purchase a prayer mala in Nepal, you are not buying a simple souvenir. You are buying a device of profound spiritual technology—a map of the cosmos, a library of scripture, and a diagram of the human energy body, all wrapped into 108 beads.

It’s a truly magnificent piece of culture to hold in your hand!

Have fun and learn. Happy travelling.

#visitnepal #travelnepal #spiritualnepal #nepal #vinayashakya #vinayashakyablog #travelconsultant #instructor

Cable cars in Nepal

Cable cars in Nepal

S.N.	Cable Car Name	Location (Connecting Points)	Date of Commercial Operation	Line Length (Approx.)
1	Manakamana Cable Car	Kurintar → Manakamana	November 24, 1998	2.8 km
2	Chandragiri Cable Car	Thankot → Chandragiri Hill	December 15, 2016	2.5 km
3	Kalinchowk Cable Car	Kuri Village → Kalinchowk Temple	November 3, 2018	2.5 km
4	Annapurna Cable Car	Sedi (Phewa Lake) → Sarangkot	February 18, 2022	2.2 km
5	Maula Kali Cable Car	Gaindakot → Maula Kalika Temple	April 14, 2023	1.2 km
6	Lumbini Cable Car	Golpark (Butwal) → Basantapur Hill	June 8, 2023	3.0 km
7	Bandipur Cable Car	Dumre Bazaar → Bandipur	June 13, 2024	1.6 km
8	Siddhartha Cable Car	Butwal → Nuwakot (Palpa)	September 4, 2023	2.0 km

Collection by #VinayaShakya, #TravelConsultant / #Academician #CableCars #Nepal

 

Sleep Tourism

The Rise of Sleep Tourism and Nepal's Potential

In our fast-paced, always-on world, a good night's sleep often feels like a luxury rather than a necessity. The constant demands of modern life have led to a global sleep crisis, sparking an innovative travel trend: sleep tourism. This nascent industry isn't about sightseeing; it's about dedicated rest, rejuvenation, and learning how to reclaim the most fundamental human need.

A Global Trend Towards Restful Escapes

Sleep tourism is gaining significant traction worldwide. High-end hotels and wellness resorts are transforming into sanctuaries for slumber, offering meticulously designed experiences aimed at optimizing sleep. From "sleep suites" with soundproofing, black-out curtains, and specialized mattresses to advanced sleep tracking technology and personalized bedtime rituals, the offerings are diverse. Destinations are incorporating sleep-inducing spa treatments, guided meditation, aromatherapy, and bespoke dietary plans. Even airlines are exploring initiatives to enhance in-flight sleep quality. This trend reflects a growing recognition among consumers and the hospitality industry that true luxury often lies in undisturbed rest.

Basic Requirements for a Sleep Tourism Destination

For a location to truly excel in sleep tourism, several core elements are essential:

1. Tranquil Environment: Away from urban noise and light pollution, offering natural serenity.

2. Comfort-Centric Accommodation: High-quality bedding, effective soundproofing, and complete darkness.

3. Wellness Infrastructure: Spa facilities, meditation spaces, and areas for gentle physical activity like yoga.

4. Expert Guidance: Access to sleep specialists, therapists, and nutritionists.

5. Mindful Cuisine: Menus featuring ingredients known to promote relaxation and sleep.

6. Digital Detox Options: Encouraging guests to disconnect from screens.

Pros and Cons of Embracing Sleep Tourism

Pros:

• Enhanced Well-being: Guests return feeling refreshed, with improved sleep habits.

• Unique Market Niche: Attracts a specific segment of travellers seeking health-focused experiences.

• Higher Revenue Potential: Premium services and extended stays often command higher prices.

• Sustainability Focus: Often aligns with eco-tourism by promoting serene natural environments.

• Education: Teaches guests valuable lifelong sleep hygiene practices.

Cons:

• High Setup Costs: Requires significant investment in specialized amenities and expert staff.

• Niche Market: While growing, it’s still a smaller segment compared to traditional tourism.

• High Expectations: Guests expect perfect conditions and measurable improvements in their sleep.

• Marketing Challenge: Communicating the value of "doing nothing" can be tricky.

Nepal's Untapped Potential: A Himalayan Slumber

Nepal, renowned for its majestic Himalayas and spiritual heritage, holds immense, largely untapped potential for sleep tourism. Imagine waking up to the gentle chirping of birds, far from the city's clamor, with crisp mountain air filling your lungs.

SWOT Analysis for Sleep Tourism in Nepal:

• Strengths:

  • Natural Serenity: Unparalleled tranquil mountain landscapes, pristine air, and a slower pace of life.

  • Wellness Heritage: Deep-rooted traditions in yoga, meditation, and Ayurveda.

  • Spiritual Ambience: Ideal for introspection and mental calm, conducive to sleep.

  • Unique Cultural Immersion: Offers a distinctive experience beyond just sleep.

• Weaknesses:

  • Infrastructure Gaps: Limited high-end, purpose-built sleep wellness resorts outside major cities.

  • Connectivity: Access to truly remote, tranquil areas can be challenging.

  • Awareness & Marketing: Lack of global recognition for Nepal as a sleep tourism destination.

  • Trained Personnel: Shortage of specialized sleep therapists and wellness coaches.

• Opportunities:

  • Differentiate Tourism: Diversify beyond adventure tourism, appealing to a new demographic.

  • Luxury Market: Tap into the high-yield wellness tourism market.

  • Community Involvement: Create jobs and promote sustainable local economies in rural areas.

  • Partnerships: Collaborate with international wellness brands and sleep experts.

• Threats:

  • Competition: Other countries are already establishing themselves in the wellness tourism space.

  • Environmental Degradation: Risk of over-development if not managed sustainably.

  • Maintaining Authenticity: Balancing Modern Amenities with Traditional Charm.

  • Economic Instability: Potential impact on investment and growth.

Nepal's inherent peacefulness, combined with its rich spiritual and natural offerings, makes it an ideal canvas for developing world-class sleep tourism experiences. With strategic investment in infrastructure, specialized training, and targeted marketing, Nepal could emerge as a leading destination for those seeking the ultimate escape – into a profoundly restorative sleep. #SleepTourism #Tourism #Nepal #MostSearchedPersoninNepal

Vinaya Shakya,
Travel Consultant

Adventure Tourism in Nepal: Opportunities & Insights by Vinaya Shakya

Agro Tourism: A Closer Look

What is Real Agro Tourism?

Real agro tourism, also known as farm tourism or agricultural tourism, is a type of tourism that involves visiting a working farm or agricultural facility. It offers visitors the opportunity to experience rural life, learn about agricultural practices, and enjoy farm-fresh products. It's more than just a sightseeing trip; it's an immersive experience that connects people with the land and its producers.

Potential in Nepal Villages

Nepal, with its diverse landscapes, rich agricultural heritage, and friendly people, has immense potential for agro tourism. Its villages offer unique experiences, including:

• Cultural Immersion:
  Visitors can experience traditional Nepalese culture, customs, and festivals.
• Natural Beauty:
  Nepal's stunning landscapes, from the Himalayas to the Terai, provide breathtaking backdrops.
• Agricultural Diversity:
  The country's diverse climate and topography support a wide range of agricultural activities.
• Authentic Experiences:
  Visitors can participate in farming activities, learn about local produce, and savor farm-to-table cuisine.

Who is Eligible?

Anyone who owns or manages a farm or agricultural facility can potentially participate in agro tourism. This includes:

• Farmers: Small-scale farmers can offer tours, accommodations, and farm experiences.
• Agricultural Cooperatives: Cooperatives can organize group tours and activities.
• Rural Homestays: Families living in rural areas can welcome visitors into their homes.
• Agritourism Businesses: Dedicated agritourism businesses can provide specialized experiences.

Benefits and Disadvantages

Benefits:

• Increased Income: Agro tourism can generate additional income for farmers and rural communities.
• Job Creation: It can create new jobs in tourism-related sectors.
• Community Development: Agro tourism can contribute to the development of rural areas.
• Cultural Preservation: It helps preserve traditional agricultural practices and cultural heritage.
• Environmental Awareness: It promotes environmental sustainability and conservation.

Disadvantages:

• Infrastructure Challenges: Rural areas may lack adequate infrastructure for tourism, such as transportation and accommodations.
• Seasonal Fluctuations: Tourism can be seasonal, affecting income stability.
• Competition: There may be competition from other tourist destinations.
• Cultural Sensitivity: It's important to be mindful of cultural sensitivities and avoid exploitation.

Requirements:

• Basic Amenities:
  Farms should have basic amenities like clean water, sanitation, and comfortable accommodations.
• Hospitality:
  Hosts should be welcoming and knowledgeable about their farm and the local area.
• Safety:
  Safety measures should be in place to protect visitors and staff.
• Legal Compliance:
  Businesses should comply with local laws and regulations.
• Marketing:
  Effective marketing is essential to attract visitors.

By addressing these requirements and capitalizing on Nepal's unique assets, agro tourism can offer a sustainable and rewarding way for rural communities to benefit from tourism.

#AgroTourism #Toirism #TourisminNepal #MostSearchedPersoninNepal

Vinaya Shakya
Travel Consultant

तारकेश्वर महादेव मन्दिरको रोमाञ्चक यात्रा: नियात्रा (Tarkeshwar Travel Blog)

तारकेश्वर महादेव मन्दिरको रोमाञ्चक यात्रा

दुई बर्ष अघि, म र मेरा तीन जना विद्यार्थीहरू मिलेर शिवपुरी डाँडामा अवस्थित तारकेश्वर महादेव मन्दिरको यात्रामा निस्केका थियौं। यात्राको योजना बनाएर हामी सबै मोटरसाइकलमा पांचमानेसम्म पुगेका थियौं। त्यहाँबाट हाम्रो रोमाञ्चक हाईकिङ सुरु भयो। बिहानको चिसो हावामा म टाउकोमा छातावाल टोपी लगाएर हिँडिरहेको थिएँ, जुन टोपी देखेर बाटोमा भेटिएका मानिसहरू हाँस्न थाले। छातावाल टोपीले बाटोमा हिँड्नलाई सहजता दिएको थियो, तर मेरा बिद्यार्थीहरूले भने यसलाई रमाइलोको रूपमा लिएका थिए।

जंगलको बिचबाट उकालो लाग्दै गर्दा, घनघोर जंगलको हरियालीले भरिएको वातावरण र चिरबिर गर्ने चराचुरुंगीको आवाजले हामीलाई मन्त्र मुग्ध पारिदियो। मन्दिरसम्मको बाटोमा ढुंगा छापेको र गोरेटो थियो। बाटोमा केही ठाउँमा भीरको छेउमा हिँड्नुपर्दा अलिकति डर लागे पनि, यात्राको उत्साहले त्यो भयलाई हराइ दिन्थ्यो। 

तारकेश्वर मन्दिरमा पुग्दा भने सबै थकान हरायो। मन्दिरको शान्त वातावरण, उचाइबाट देखिने काठमाडौँ उपत्यकाको रमणीय दृश्यले मनै आनन्द भयो। उपत्यका टाढाटाढासम्म फैलिएको दृश्य देख्दा एक अनौठो शान्ति र आनन्दको अनुभूति भयो। मन्दिरको दर्शन गरी केही समय विश्राम गर्ने बेलामा दायाँबायाँ रहेका दृश्यलाई मोबाइलमा कैद गरेका थियौं। 

अनि त्यहाँ आश्रममा रहेका एक योगी बाबासँग भेट भयो। बाबाले स्नेहपूर्वक तातो पानीमा सित्तल चिनी र जडिबुटी मिसाएर पिउन दिनुभयो। त्यो तातो पानी पिएर शारीरिक र मानसिक थकान दुवै मेटिएको अनुभव भयो। बाबासँगको कुराकानीमा एकान्तबासका जीवनका बारेमा गहिरा कुरा थाहा पाउँदै गर्दा हामीलाई समय बितेको पत्तै भएन।

मन्दिरबाट फर्किंदाको एउटा क्षण भने निकै जोखिमपूर्ण रह्यो। एउटा ओरालो भीरमा ओर्लंदा भने अचानक स्याउलामा म चिप्लिएँ। त्यो भीरबाट तल खस्नै लाग्दा, मेरो मुटुको धड्कन आम्मामा भयंकर तीव्र भयो। झण्डै खस्नबाट बचेपछि म केही समय अक्क न बक्क भएर उभिरहें। विद्यार्थीहरू पनि डराएर चिच्याए। ए! ए! ए! भन्दै सर! भने। तर, हामी सबै फेरि आत्मबल जुटाउँदै अघि बढ्यौं।

त्यसपछी त्यै क्षणको डरलाई सम्झेर विद्यार्थीहरूको उपद्रो सुरु भयो। भीरालो बाटोमा ओर्लंदा उनीहरूले रमाइलो गर्दै हाँसो ठट्टा गरे। उनीहरूको उटपट्याङले कहिलेकाहीं मेरो मनमा डर लाग्थ्यो भने, कतै फेरी कोही चिप्लिने त होइन? भन्ने डर लागि रहेको थियो। तर, उनीहरूको जोश र उत्साहले हाम्रो यात्रालाई अझै रमाइलो बनाइदियो। ओर्लंदाको त्यो कठिन बाटोमा पनि हामी सबैले रमाउँदै एक अर्कालाई सहयोग गर्दै यात्रा पूरा गर्यौं।

यो यात्रा मेरो जीवनको एक अविस्मरणीय अनुभव बन्यो। हाईकिङको रोमाञ्चकता, भीरमा चिप्लेर झण्डै खस्न लागेको क्षण, तारकेश्वर मन्दिरको शान्त वातावरण, योगी बाबाको स्नेह, र विद्यार्थीहरूको रमाइलो उट्पटांग सबै एक साथ मिसिएर यो यात्रालाई विशेष बनायो। अस्तु।

#tarkeshwar #travelogue #domestictourism #pilgrimage #edutour #hiking 

कृषि पर्यटन

कृषि पर्यटन भनेको के हो? 

- लेखक: विनय शाक्य

कृषि पर्यटन भनेको कृषि कार्यलाई पर्यटनसँग जोडेर गरिने एक प्रकारको पर्यटन हो। यसमा पर्यटकहरूलाई कृषि कार्यमा संलग्न गराउने, कृषि उत्पादनको बारेमा जानकारी दिने र कृषि वातावरणमा रमाउने अवसर प्रदान गरिन्छ। यसले पर्यटकहरूलाई शहरको कोलाहलबाट टाढा लगेर प्राकृतिक वातावरणमा रमाउने मौका दिन्छ भने किसानहरूलाई थप आम्दानीको स्रोत प्रदान गर्दछ।

नेपालमा कृषि पर्यटन कहाँ गर्न सकिन्छ?

नेपालको ग्रामीण क्षेत्रमा कृषि पर्यटनका लागि प्रशस्त सम्भावनाहरू छन्। जस्तै:

 * पहाडी क्षेत्र: अन्नपूर्ण, लुम्बिनी, रसुवा जस्ता क्षेत्रहरूमा अन्नबाली खेती, फलफूल बगैचा, चिया बगान जस्ता गतिविधिहरूमा पर्यटकहरूलाई संलग्न गराउन सकिन्छ।

 * तराई क्षेत्र: चितवन, बारा, पर्सा जस्ता क्षेत्रहरूमा तरकारी खेती, फलफूल खेती, माछापालन जस्ता गतिविधिहरूमा पर्यटकहरूलाई संलग्न गराउन सकिन्छ।

 * डांडाकाँडा: इलाम, पाँचथर जस्ता क्षेत्रहरूमा चिया बगान, कफी बगान, अदुवा खेती जस्ता गतिविधिहरूमा पर्यटकहरूलाई संलग्न गराउन सकिन्छ।

कृषि पर्यटन कहिले गर्ने?

कृषि पर्यटनका लागि सबैभन्दा उपयुक्त समय मौसमअनुसार फरक-फरक हुन्छ। जस्तै:

 * वसन्त ऋतु: फूल फुल्ने समय भएकाले यो समयमा बगैंचा घुम्ने, फूल टिप्ने जस्ता गतिविधिहरू गर्न सकिन्छ।

 * ग्रीष्म ऋतु: तरकारी खेती, फलफूल टिप्ने जस्ता गतिविधिहरू गर्न सकिन्छ।

 * शरद ऋतु: अन्न बाली पाक्ने समय भएकाले धान काट्ने, कोदो काट्ने जस्ता गतिविधिहरू गर्न सकिन्छ।

कृषि पर्यटन कस्ले गर्ने?

कृषि पर्यटन किसानहरू, कृषि सहकारी संस्थाहरू, होमस्टे सञ्चालकहरू, स्थानीय सरकारहरू, निजी क्षेत्रका कम्पनीहरू आदिले सञ्चालन गर्न सक्छन्।

कृषि पर्यटन कस्को लागि गर्ने?

कृषि पर्यटन प्राकृतिक वातावरणमा रमाउन चाहने, कृषिबारे जान्न चाहने, स्थानीय संस्कृति अनुभव गर्न चाहने सबैका लागि उपयुक्त हुन्छ। विशेष गरी शहरवासीहरू, विद्यार्थीहरू, परिवारहरू कृषि पर्यटनमा रुचि राख्न सक्छन्।

कृषि पर्यटनको समाज र अर्थतन्त्रमा प्रभाव

कृषि पर्यटनले समाज र अर्थतन्त्रमा निम्न प्रभाव पार्न सक्छ:

 * आर्थिक विकास: कृषि पर्यटनले ग्रामीण क्षेत्रमा आर्थिक विकास गर्न मद्दत गर्दछ। यसले किसानहरूको आय वृद्धि गर्छ, रोजगारी सिर्जना गर्छ र स्थानीय उत्पादनको बजार बढाउँछ।

 * सांस्कृतिक संरक्षण: कृषि पर्यटनले स्थानीय संस्कृति, परम्परा र जीवनशैलीको संरक्षणमा मद्दत गर्दछ।

 * पर्यावरण संरक्षण: कृषि पर्यटनले जैविक विविधताको संरक्षण र वातावरणमैत्री कृषि प्रणालीको विकासमा प्रोत्साहन गर्दछ।

 * गाउँ र शहरबीचको सम्बन्ध सुधार: कृषि पर्यटनले गाउँ र शहरबीचको सम्बन्ध सुधार गर्न मद्दत गर्दछ।

 * पर्यटन विकास: कृषि पर्यटनले नेपालको पर्यटन क्षेत्रको विस्तारमा योगदान पुर्‍याउँछ।

अन्तमा, कृषि पर्यटन नेपालको लागि एक महत्वपूर्ण अवसर हो। यसले ग्रामीण क्षेत्रको विकास, रोजगारी सिर्जना, पर्यटन प्रवर्द्धन र पर्यावरण संरक्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

हाइकिङ किन जाने? (Why Hiking?)

हाइकिङ किन जाने? 

शारीरिक र मानसिक फाइदा 

हाइकिङ एकदमै रमाइलो र स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक गतिविधि हो। यसले शारीरिक र मानसिक दुवै रूपमा धेरै फाइदा पुर्‍याउँछ।

शारीरिक फाइदा:

 * स्वास्थ्य सुधार: हाइकिङले हृदयलाई स्वस्थ राख्छ, मांसपेशीलाई बलियो बनाउँछ, र मोटोपन कम गर्न मद्दत गर्छ।

 * रोग प्रतिरोध क्षमता बढाउँछ: नियमित हाइकिङले रोग प्रतिरोध क्षमता बढाउँछ र विभिन्न रोगहरूबाट बचाउँछ।

 * हड्डी बलियो बनाउँछ: हाइकिङले हड्डीलाई बलियो बनाउँछ र ओस्टियोपोरोसिसको जोखिम कम गर्छ।

 * सन्तुलन र समन्वय बढाउँछ: असमान भू-धरातलमा हिँड्दा सन्तुलन र समन्वय बढ्छ।

मानसिक फाइदा:

 * तनाव कम गर्छ: प्राकृतिक वातावरणमा हिँड्दा तनाव कम हुन्छ र मानसिक शान्ति मिल्छ।

 * उत्पादकत्व बढाउँछ: हाइकिङले दिमागलाई तनावमुक्त बनाई उत्पादकत्व बढाउन मद्दत गर्छ।

 * निद्रा राम्रो लाग्छ: नियमित हाइकिङले निद्रा राम्रो लाग्छ र थकान कम गर्छ।

 * आत्मविश्वास बढाउँछ: नयाँ ठाउँहरू अन्वेषण गर्दा आत्मविश्वास बढ्छ।

काठमाडौंमा हाइकिङका लागि उपयुक्त स्थानहरू

काठमाडौं उपत्यका र आसपासका क्षेत्रहरू हाइकिङका लागि निकै लोकप्रिय छन्। केही लोकप्रिय गन्तव्यहरू यस्ता छन्:

 * चन्द्रागिरि हिल्स: काठमाडौं उपत्यकाको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिने यो स्थान हाइकिङका लागि निकै मनमोहक छ।

 * शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्ज: यहाँ विभिन्न पदमार्गहरू छन् जहाँ जङ्गलको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्दै हिँड्न सकिन्छ।

 * फूलचोकी: काठमाडौं उपत्यकाको सबैभन्दा अग्लो स्थान फूलचोकीमा पुग्नका लागि विभिन्न पदमार्गहरू छन्।

 * दक्षिणकाली: दक्षिणकाली मन्दिर पुग्ने पदमार्ग पनि हाइकिङका लागि लोकप्रिय छ।

 * नगरकोट: नगरकोटबाट सूर्योदय र सूर्यास्तको मनमोहक दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ।

प्रवेश शुल्क, दूरी र समय:

प्रवेश शुल्क, दूरी र समय पदमार्गको आधारमा फरक-फरक हुन्छ। सामान्यतया, राष्ट्रिय निकुञ्जहरूमा प्रवेश शुल्क लाग्छ भने अन्य स्थानहरूमा प्रायः निःशुल्क हुन्छ। दूरी र समय पनि तपाईंले छानेको पदमार्गको लम्बाइ र कठिनाइको आधारमा निर्भर गर्दछ।

हाइकिङका लागि आवश्यक सामग्रीहरू

 * जुत्ता: कम्फर्टेबल र पाइला चिप्लिने सम्भावना कम भएको जुत्ता लगाउनुहोस्।

 * लुगा: मौसमअनुसारको हलुका र न्यानो लुगा लगाउनुहोस्।

 * ब्याकप्याक: पानी, खाना, र अन्य आवश्यक सामान बोक्नका लागि ब्याकप्याक आवश्यक हुन्छ।

 * पानीको बोतल: पर्याप्त मात्रामा पानी बोक्नुहोस्।

 * खाना: हल्का खानेकुरा जस्तै फलफूल, नट्स, चकलेट आदि बोक्नुहोस्।

 * सनस्क्रीन: घामबाट जोगिन सनस्क्रीन लगाउनुहोस्।

 * टोपी र चस्मा: घामबाट आँखा र टाउको जोगाउन टोपी र चस्मा लगाउनुहोस्।

 * रेनकोट: वर्षाको सम्भावना भएमा रेनकोट बोक्नुहोस्।

 * मोबाइल फोन: आपतकालीन अवस्थाका लागि मोबाइल फोन बोक्नुहोस्।

 * नक्सा: पहिलो पटक जाने हो भने नक्सा वा जीपीएसको सहायता लिनुहोस्।

कसरी जाने र कति खर्च लाग्छ?

तपाईं सार्वजनिक यातायात, निजी गाडी वा हाइकिङ टुरमा सहभागी भएर हाइकिङमा जान सक्नुहुन्छ। यातायात खर्च, प्रवेश शुल्क र अन्य खर्चहरू तपाईंले छानेको गन्तव्य र यात्राको तरिकामा निर्भर गर्दछ।

साबधानी:

 * मौसमको पूर्वानुमान: हाइकिङमा जानु अघि मौसमको पूर्वानुमान अवश्य हेर्नुहोस्।

 * समूहमा जानु: एक्लै भन्दा समूहमा जानु सुरक्षित हुन्छ।

 * स्थानीयबासीसँग सल्लाह लिनुहोस्: स्थानीयबासीसँग सल्लाह लिएर मात्रै अज्ञात क्षेत्रमा हाइकिङमा जानुहोस्।

 * फोहोर व्यवस्थापन: फोहोर जथाभावी नफाल्नुहोस्।

हाइकिङ एकदमै रमाइलो र स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक गतिविधि हो। त्यसैले, आफ्नो स्वास्थ्य र मनोरञ्जनका लागि नियमित रूपमा हाइकिङमा जानुहोस्।

#Hiking #adventure #tourisminnepal #stress #travelnepal #travelasia

रसुवाको लाङटाङ पदयात्रा: एक अविस्मरणीय अनुभव

रसुवाको लाङटाङ पदयात्रा: एक अविस्मरणीय अनुभव

सन् २०१९ ताका रसुवाको लाङटाङ उपत्यकामा पदयात्रामा जाँदा मैले अनुभव गरेको प्राकृतिक सुन्दरतासँगै त्यहाँको स्थानीय संस्कृति, खानपिन र आतिथ्यले यो यात्रालाई जीवनभर स्मरणीय बनायो। ती हिमालको काखमा रहेको सुन्दर गाउँ, शान्त वातावरण र त्यहाँका मानिसहरूको सरल जीवनशैलीले मेरो मनलाई शीतलता प्रदान गर्‍यो।

पदयात्राको क्रममा, हामीले एक सानो गाउँमा रहेको होमस्टेमा बास बस्यौं। साँझको समय थियो, थकित शरीर लिएर स्थानीय होमस्टेमा पुग्दा त्यहाँको आतिथ्य एकदमै आत्मीय थियो। घरधनीले हाम्रो लागि ढिंडो बनाउन लाग्नुभयो। ठूला कराहीमा कोदोको पिठो र पानीमा हालेर घोल्नु भयो। ढिंडो पकाउन साह्रै मिहिनेत चाहिन्छ भन्ने कुरा मैले त्यहीँ जानेँ, अनि सिकें। साहुजीले हातले दनदनी बलेको आगोमा राखेको कराहीमा मज्जाले ढिंडो चलाउनु भयो | त्यो देखेर हामीले पनि ढिंडो मस्काउन पर्र्यो भनेर साहुजी संग अनुरोध गरेम |

जब ढिंडो तयार भयो, हामीले तातो जुस पनि पायौं। त्यो जुसमा अदुवा र अलिकति मह मिसिएको थियो, जसले शरीरमा तुरुन्तै तातोपन ल्यायो। बाहिरको चिसो वातावरण र त्यसबिचमा तातो जुस पिउनु एकदमै सुखदायी अनुभव थियो। त्यसपछि, वहाँहरूले लोकल मदिरा "जाँड" तताएर पस्कनुभयो। त्यो मदिरा सामान्य तातोपनमा धेरै नै स्वादिलो थियो। लोकल परम्परागत विधिमा तयार भएकोले होला शरीरमा गर्माहट दिनुको साथै यात्रा गर्न गरेको थकान पनि मज्जाले हरायो।

रातको खानामा ढिंडोसँगै मासुको सुकुटी आयो। त्यो सुकुटी निकै स्वादिलो थियो, अलिकति मसला मिसाएर पकाएको मासु। गाउँलेहरूले आफ्नै घरमा पालेको जनावरको मासु सुकाएर तयार गरेका थिए, जुन धेरै नै नरम र स्वादिलो थियो। त्यहाँ बसेर ढिंडो, सुकुटी र तातो जाँडसँग रमाउँदै बाहिरको जुनेली रातको हिमाल हेर्दा एकदमै आनन्दको अनुभूति भयो।

यस्तो शान्त र रमणीय वातावरणमा बसेर खानपिन गर्न पाउनु मात्र पनि सौभाग्य थियो। रातमा गाउँको चारैतिरबाट देखिने हिमालको प्रतिबिम्ब, चिसो हावाको चाप र वातावरणमा फैलिएको शान्तिले बहुतै आनन्द महसुस भयो।

पदयात्राको अर्को दिन, हामीले त्यहाँका गाउँलेहरूलाई आफ्ना दैनिकीहरूमा व्यस्त देख्यौं। सरल र सहज जीवनशैली भए तापनि उनीहरूको मिलनसार स्वभावले हामीलाई आत्मीय महसुस गरायो। यो लाङटाङको यात्रा  प्राकृतिक दृश्यहरूको लागि र त्यहाँको संस्कृति, खानपिन, जीवन शैली र आतिथ्यताको अनुभवले जीवनभरका लागि स्मृतिमा रहिरहने भयो । अस्तु |

नेपालमा होमस्टे

नेपालमा होमस्टे:

नेपालको भौगोलिक विविधता, सांस्कृतिक धरोहर र अद्वितीय प्राकृतिक सौन्दर्यले गर्दा ग्रामीण क्षेत्रमा होमस्टे पर्यटनले निकै राम्रो सम्भावना बोकेको छ। होमस्टेले स्थानीय समुदायसँग प्रत्यक्ष अन्तरक्रिया गर्ने, उनीहरूको जीवनशैली, संस्कृति र परम्पराको प्रत्यक्ष अनुभव गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। यसले गर्दा पर्यटकहरूलाई एक अविस्मरणीय अनुभव प्रदान गर्दछ भने अर्कोतर्फ स्थानीय समुदायको सम्बृद्धी र आर्थिक विकासमा पनि टेवा पुग्दछ।

होमस्टेको संरचना:

सांस्कृतिक विविधता: नेपालमा विभिन्न जातजाति, भाषा, भेष, भुषा र संस्कृति भएका मानिसहरू बसोबास गर्दछन्। यसले गर्दा होमस्टेमा बस्ने पर्यटकहरूले विभिन्न जातजातिका संस्कृति र परम्पराहरूको नजिकबाट अनुभव गर्न सक्छन्।

प्राकृतिक सौन्दर्य: हिमाल, पहाड, तराई, नदी, ताल, जंगल आदि प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण नेपालमा होमस्टे सञ्चालन गर्नका लागि आधारभूत आवश्यकता अनुसारको भूगोल छ। पर्यटकहरूले प्राकृतिक सौन्दर्यको आनन्द लिँदै स्थानीय जनजीवनको अनुभव लिन सक्छन्।

 

सस्तो र सुलभ: होटलहरूको तुलनामा होमस्टे सस्तो र सुलभ हुन्छ। यसले गर्दा बजेट यात्रीहरूका लागि आकर्षक विकल्प बन्न सक्छ।

स्थानीय उत्पादन: होमस्टेमा स्थानीय उत्पादनहरू जस्तै: स्थानीय खाना, हस्तकलाका सामग्रीहरू आदि पाइन्छन् जसले गर्दा पर्यटकहरूलाई स्थानीय अर्थतन्त्रलाई साथ सहयोग र समर्थन गर्न प्रोत्साहित गर्दछ।

समुदायको सहभागिता: होमस्टे सञ्चालनमा स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता रहने हुँदा यसले स्थानीय समुदाय विकासमा पनि प्रत्यक्ष योगदान पुर्‍याउने गर्छ।

नेपालमा होमस्टेका चुनौतीहरू:

पूर्वाधारको अवस्था: धेरै जसो ग्रामीण क्षेत्रमा सडक, विद्युत, खानेपानी जस्ता आधारभूत पूर्वाधारको अभाव छ जसले गर्दा होमस्टे सञ्चालनमा कठिनाइ हुन सक्छ। 

प्रशिक्षणको अभाव: होमस्टे सञ्चालकहरूलाई पर्यटक व्यवस्थापन, ग्राहक सेवा, खाना पकाउने आदि विषयमा पर्याप्त तालिमको अभाव हुन सक्छ।

प्रचारप्रसारको कमी: नेपालमा होमस्टेको बारेमा पर्याप्त मात्रामा  प्रचारप्रसार नहुँदा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्न कठिनाइ रहेको छ।

स्वच्छता र सरसफाइ: केही होमस्टेहरूमा स्वच्छता र सरसफाइको अवस्था कमजोर हुन सक्छ जसले गर्दा पर्यटकहरूलाई असहज हुन सक्छ।

निष्कर्ष:

नेपालमा होमस्टेको असीमित सम्भावना छ। सरकार, निजी क्षेत्र र स्थानीय समुदायको सहकार्यमा पूर्वाधार विकास, तालिम प्रदान, प्रचारप्रसार गर्ने र स्वच्छता तथा सरसफाइमा ध्यान दिइने हो भने नेपाललाई विश्वमा नै होमस्टेको लागि एक प्रमुख गन्तव्य बनाउन सकिन्छ। यसले गर्दा स्थानीय समुदायको जीवनस्तर उकासिनेछ भने नेपालको पर्यटन क्षेत्रको विकासमा पनि ठूलो योगदान पुग्नेछ। साथै युवाहरुलाई आफ्नै देशमा काम गर्न प्रोत्साहन दिन सकिन्छ।

सुझावहरू:

 * पूर्वाधार विकास: ग्रामीण क्षेत्रमा सडक, विद्युत, खानेपानी जस्ता आधारभूत पूर्वाधारको विकास गर्नुपर्छ।

 * तालिम: होमस्टे सञ्चालकहरूलाई पर्यटन व्यवस्थापन, ग्राहक सेवा, खाना पकाउने आदि विषयमा तालिम प्रदान गर्नुपर्छ।

 * प्रचारप्रसार: नेपालमा होमस्टेको बारेमा विदेशी पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने गरी प्रचारप्रसार गर्नुपर्छ।

 * गुणस्तर नियन्त्रण: होमस्टेको गुणस्तर कायम गर्न नियमित अनुगमन र मूल्यांकन गर्नुपर्छ।

 * स्थानीय समुदायको सहभागिता: होमस्टे सञ्चालनमा स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ।

यसरी, नेपालमा होमस्टेको विकास गरी स्थानीय समुदायको आर्थिक विकासमा टेवा पुर्‍याउन सकिन्छ भने अर्कोतर्फ पर्यटन क्षेत्रको विकासमा पनि महत्वपूर्ण योगदान पुग्न सक्छ।