हो, म बेरोजगार हुँ!
सबैले मलाई बेरोजगार भन्छन्।
किनकि
मेरो हातमा
कार्यालयको परिचयपत्र छैन,
घाँटीमा पदको परिचयपत्र छैन,
महिनाको अन्त्यमा
मेरो खातामा तलब आउँदैन।
त्यसैले म बेरोजगार हुँ।
तर...
घरको ढोका खोल्ने हात पनि म नै हुँ,
घरको बत्ती बाल्ने जिम्मेवारी पनि मेरै हो,
बिजुलीको बिल तिर्न
लाइनमा उभिने मान्छे पनि म नै हुँ।
टेलिफोनको महसुल तिर्ने,
पानीको पैसा बुझाउने,
घरका साना–ठूला आवश्यकता पूरा गर्ने,
रासनको जोहो गर्ने,
पानीको व्यवस्था मिलाउने,
ग्यास सकिँदा ग्यास खोज्ने...
यी सबै काम
सायद ‘रोजगार’मा पर्दैनन्।
किनकि
यी कामको तलब हुँदैन,
ओभरटाइम हुँदैन,
बिदा हुँदैन,
पेन्सन हुँदैन,
र सबैभन्दा दुःखको कुरा,
सम्मान पनि हुँदैन।
रोजगार भएका मानिसहरू भन्छन्,
“हामीलाई फुर्सद हुँदैन।”
म मुस्कुराउँछु।
मसँग त
सधैं फुर्सद हुन्छ रे!
त्यसैले
घरको काम म गर्छु,
बाहिरका काम म गर्छु,
बिल म तिर्छु,
रासन म ल्याउँछु,
पानी म जुटाउँछु।
किनकि
म बेरोजगार छु।
एकदिन त्यस्तै भयो।
साइकल लिएर
ग्यास किन्न निस्किएँ।
फर्कंदै गर्दा
साइकलको सन्तुलन मिलेन।
ग्यांस सहित साइकल लड्यो,
ग्यासको सिलिन्डर सडकमा खस्यो,
सिलिन्डर कुच्चियो,
मेरो खुट्टा बाउँदीयो,
गोडामा चोट लाग्यो,
रगताम्य भयो,
शरीर दुख्यो।
तर मैले
दुखाइभन्दा पहिले
सिलिन्डर उठाएँ।
किनकि
घरमा ग्यास चाहिएको थियो।
कसैले सोधेन,
“खुट्टामा चोट लाग्यो?” भनेर।
कसैले भनेन,
“तिमी ठीक छौ?” भनेर।
घर पुग्दा
पहिलो आवाज आयो,
“ध्यान कता हुन्छ तिम्रो?
बाटो हेरेर हिँड्नुपर्दैन?
कुलङ्घार!”
म चुप लागेँ।
खुट्टाको पीडा
मनको पीडासामु
सानो लाग्ने रहेछ।
त्यो दिन
पहिलोपटक मैले महसुस गरेँ,
सायद
बेरोजगार हुनुको पीडा
काम नहुनु होइन रहेछ।
काम गरेर पनि
कामको मूल्य नपाउनु रहेछ।
घर चलाउने मान्छे भएर पनि
घरको नजरमा
निकम्मा हुनु रहेछ।
सबैका लागि दौडिँदा दौडिँदै
आफू कहाँ हराएँ,
थाहा नपाउनु रहेछ।
हो...!
म बेरोजगार हुँ।
तर मेरो बिना
घरको चुलो बल्दैन।
मेरो बिना
बिजुलीको बिल तिरिँदैन।
मेरो बिना
पानी घरसम्म आइपुग्दैन।
मेरो बिना
रासन भरिँदैन।
मेरो बिना
घरका धेरै काम
अधुरा रहन्छन्।
मेरो हातले
घर चल्छ।
तर मेरो नाममा
‘रोजगार’ लेखिँदैन।
मेरो श्रमको
कुनै तलब छैन।
मेरो जिम्मेवारीको
कुनै नियुक्तिपत्र छैन।
मेरो थकाइको
कुनै हिसाब छैन।
र मेरो त्यागको
कुनै प्रमाणपत्र छैन।
त्यसैले...
म बेरोजगार हुँ।
हो,
म बेरोजगार हुँ।
सबैका लागि बाँचेर पनि
आफ्नो लागि केही गर्न नसकेको
एउटा मान्छे हुँ।
सबैको आवश्यकता बनेर पनि
कसैको प्राथमिकता बन्न नसकेको
एउटा मान्छे हुँ।
घरको आधार भएर पनि
घरभित्रै अनावश्यक ठहरिएको
एउटा मान्छे हुँ।
र अन्ततः...
भीडले घेरिएको घरभित्र पनि
एक्लै उभिएको
एउटा मान्छे हुँ।
हो, म बेरोजगार हुँ।
तर एउटा कुरा सम्झनू...
जुन दिन
यो ‘बेरोजगार’ मान्छे
घरका काम गर्न छोड्नेछ,
त्यो दिन,
तिमीहरूले थाहा पाउनेछौ,
घर चलाउन
तलब मात्र होइन,
मान्छे पनि चाहिँदो रहेछ।
हो...
म बेरोजगार हुँ।
तर
मेरो बिना
तिमीहरूको जीवन
चल्दैन।
त्यसैले आज
म आफैंलाई सोध्छु,
“बेरोजगार को हो?”
काम नगर्ने मान्छे?
कि
दिनभरि काम गरेर पनि
आफ्नो कामको मूल्य
नपाउने मान्छे?
हो...
म बेरोजगार हुँ।
तर
मेरो हात खाली छैन।
मेरो काँधमा
पूरै घर छ।
मेरो मनमा
पूरै परिवार छ।
र मेरो जीवनमा
अरूका लागि गरेको
अनगिन्ती कामहरूको
लामो इतिहास छ।
त्यसैले
म बेरोजगार होइन जस्तो लाग्छ...
म त केवल
तलब नपाउने
एउटा अदृश्य कामदार हुँ।
तर संसारको नजरमा...
हो,
म बेरोजगार हुँ।
- विनय शाक्य, मिति २०८३ भाद्र १५ गते
No comments:
Post a Comment